İŞTE O GÖRÜŞME

Samsun’da 100 Yıl Önce Bugün adlı yazı dizimizin bugünkü bölümünde; Mustafa Kemal Paşa’nın Harbiye Nezareti’ndeki görevleri ve Dahiliye Nezareti’nden (İçişleri Bakanlığı) Canik Mutasarrıflığına 28 Nisan 1919’da gönderilen ‘Samsun’a göçmenlerin neden geldiğini’ sorgulayan telgraf, Tekkeköy ilçesinde yaşanan garip olaylar var.

İŞTE O GÖRÜŞME

Tarih Araştırmacısı Mehmet Köseoğlu’nun derlemesiyle, Samsun’da 100 Yıl Önce Bugün: 19 Nisan 2019…

MUSTAFA KEMAL PAŞA HARBİYE NEZARETİ’NDE
Harbiye Nazırı Şakir Paşa, Mustafa Kemal’i bakanlığa çağırarak ona 9.Ordu Birlikleri Müfettişliği’ne atandığını duyurdu. Görevinin neler olduğunu söyledi. İngilizler bir süreden beri Karadeniz havalisinde
Türklerin Rumlara baskı yaptığından, çetelerden şikayet ediyorlar ve bunun önlenmesini Osmanlı hükûmetinden istiyorlardı. Mustafa Kemal’in atanmasına ilişkin kararname yarın padişahın onayından çıkacak. Mustafa Kemal’in görevi İtilaf devletlerince kabul edilecek biçimde tanımlanmıştı. Mustafa Kemal bölgede düzeni sağlayacak, ordunun “şuralar” kurduğu hususundaki raporları araştıracak ve eğer bunlar gerçekse uygulamaya son verdirecekti. Belgenin bu kısmını tahminen Harbiye Nazırı yazdırmıştı. Ama ardından gelen maddelerde Mustafa Kemal’in etkisi belliydi. Yalnızca 9.Ordu ile Doğu ve Orta Anadolu’daki sivil yöneticiler ona bağlanmakla kalmıyordu. Daha batı ve güneydeki bölgelerin komutanları ve sivil yöneticileri de isteklerine uymakla yükümlüydü.

SAMSUN’A DÜN ULAŞAN TELGRAFIN SORUSU:

SAMSUN’A GÖÇMENLER NEREDEN GELDİ?
Dahiliye Nezareti’nden (İçişleri Bakanlığı) Canik Mutasarrıflığına.
Tarih: 28 Nisan 1919 / “…Çoğunluğu Rumların teşkil ettiği yüzlerce
gayrimüslim göçmenin Ünye, Bafra, Çarşamba ve Amasya’ya geldikleri
malumdur. Bu göçmenler nereden geldi ve sayıları ne kadardır?…”

ÇIRAKMAN’DA NELER OLUYOR?
Bugün Samsun şosesi üzerinde Çırakman adıyla bilinen Rumların yaşadığı köyün hizasında bir şahsın atından indirilerek iki meçhul kişi tarafından dağa götürüldüğü geriden gelen yolcu bir kızın oradaki
nizamiye devriyesine bilgi vermesi üzerine müfrezenin Tekkeköy’ündeki
nizamiye zabitine ihbarı sonrası olay mahaline doğru gidilerek heybesi olan eğerli bir hayvandan başka bir şeye tesadüf edilmediği o esnada Tekkeköy’de bulunan  müfreze tarafından takibat ve tahriyat icra edilmiş sonuçta hayvanın Tekkeköy’e götürülmesi sonucu ahali hayvanın
sahibinin Demirci Oğlu Konstantin olduğunu belirtmiştir.

TEKKESARMAŞIK KÖYÜNDE GARİP BİR GASP OLAYI
Bafra Tekkeköy Karakolu’nda görevli mülazım Şevket Efendi karakoldaki askerlerle cadde üzerinde Tekkesarmaşık Köyü’ne jandarma müfreze desteğiyle köydeki durumu mutasarrıflığa bildirmişlerdir. Tahkikat neticesinde Karacı Oğlu Konstantin’in meşhur eşkıyadan ismi bilinmeyen yakınları tarafından Harmanlı Köyü Ali Pehlivan Oğlu Hüseyin Pehlivan’ın 20 kısrağı gasp edilerek failinde 500 Lira da gasp
edilmesi sonrası çalınan kısrakların geri verilmesi için Konstantin ise Sarsak köylü Hüseyin Pehlivan tarafından dağa kaldırılmıştır. Ancak Konstantin’in bunun için ücret ödediği anlaşılmış ve
Konstantin’in tahliyesine çare için müfreze çıkarılmıştır.

KAYNAKÇA
Andrew Mango, Atatürk / Modern Türkiye'nin Kurucusu, çev. Füsun Doruker, Remzi Kitabevi, İstanbul, 2016. Baki Sarısakal, Belge ve Tanıklarla Samsun’dan Ankara’ya, Cilt,1, Samsun Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları, Samsun, 2008. Gotthard Jaeschke, Türk Kurtuluş Savaşı Kronolojisi, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 1989. Stefanos Yerasimos, Milliyetler ve Sınırlar, çev. Şirin Tekeli,
İletişim Yayınları, İstanbul, 2000. Şevket Süreyya Aydemir, Tek Adam, C. 1, Remzi Kitabevi, İstanbul, 2009. Zeki Sarıhan, Kurtuluş Savaşı Günlüğü I, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 1993.

Erkan Kaya

YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER